Các đài thiên văn ở châu âu

Nằm trên vùng núi cao của sa mạc Atacama, Chile, Tổ chức nghiên cứu vũ trụ châu Âu tại bán cầu nam (European Southern Observatory – ESO) đã xây dựng một số hệ thống kính thiên văn và đài thiên văn. Sa mạc Atacama là một nơi lý tưởng cho các hoạt động quan sát thiên văn từ mặt đất vì nó nằm cách xa thành phố và rất cao so với mặt nước biển, cùng hơn 350 ngày không có mây. ESO là một tổ chức nghiên cứu đa chính phủ với 15 thành viên, thành lập từ năm 1962. Tổ chức này bắt đầu các dự án quan sát thiên văn ở Nam bán cầu từ năm 1966 và tiếp tục mở rộng cho đến ngày nay. Các đài thiên văn của ESO gồm có La Silla, nơi có kính thiên văn New Technology Telescope (NTT); Paranal, với kính thiên văn Very Large Telescope (VLT); và Llano de Chajnantor với kính thiên văn APEX submillimeter và Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA). Hiện tại ESO đang xây dựng một kính thiên văn cực lớn là European Extremely Large Telescope (E-ELT) với đường kính 40m và sẽ hoàn thành vào cuối năm nay tại Cerro Armazones. Bộ ảnh sau đây sẽ cho chúng ta biết chút ít về các đài thiên văn của ESO ở Nam bán cầu cùng một số hình ảnh về vũ trụ đã thu được trong vài năm qua.

Khi mặt trăng tròn mọc lên, mặt trời sẽ nằm ở phía đối diện theo đường chân trời. Kính thiên văn Very Large (VLT) của ESO đã “nhắm mắt lại” sau một đêm dài quan sát; các nhà vận hành kính thiên văn và những nhà thiên văn học sẽ đi ngủ, trong khi nhân viên kỹ thuật và các nhà thiên văn học làm việc ban ngày sẽ thức dậy để bắt đầu ngày làm việc mới. Công việc gần như sẽ không dừng lại tại hầu hết các đài quan sát thiên văn đang hoạt động trên thế giới. Thành viên của ESO là Gordon Gillet chào mừng ngày mới bằng cách chụp tấm ảnh này ở khoảng cách 14km, trên đường đến ngọn núi Cerro Armazones.

Khung cảnh cao nguyên Chajnantor nơi có hệ thống kính thiên văn vô tuyến lớn nhất thế giới mang tên ALMA (Atacama Large Millimeter/sub-millimeter Array- tạm dịch: Hệ thống đo đạc lớn phổ miilimet và ngắn hơn). Đây là một trong những chương trình khoa học tầm cỡ thế giới và là kết quả của sự hợp tác của nhiều quốc gia bao gồm Liên minh Châu Âu, Mỹ, Candana, Nhật Bản, Đài Loan, cùng nước sở tại Chile. Chỉ tính riêng kinh phí xây dựng và phần cứng của hệ thống đã lên tới hàng tỷ USD. Mục đích của dự án này là nhằm khám phá những vùng xa xôi nhất trong không gian mà con người chưa thể vươn tới, qua đó đưa ra một lời giải thích cho sự hình thành vũ trụ bí ẩn của chúng ta.

Một tia laser bắn ra từ kính thiên văn (VLT) rực sáng trong bầu trời đêm Chile, nhiệm vụ của nó giúp các nhà thiên văn học khám phá những nơi xa xôi trong vũ trụ.

Bức ảnh ghép màu của tinh vân Helix (NGC 7293) được tạo nên từ các bức ảnh chụp bởi hệ thống Wide Field Imager (WFI), một camera thiên văn gắn vào kính thiên văn Max-Planck Society/ESO rộng 2,2m tại đài quan sát La Silla ở Chile. Phần màu xanh dương ở giữa của tinh vân Helix là do các phân tử oxy phát sáng dưới tác động của các bức xạ cực tím cường độ lớn ở tâm ngôi sao nóng 120.000 độ C cộng với khí nóng.

Được hình thành từ hàng tỉ năm trước nhưng hiện tại vẫn đang phát sáng, quần tinh cầu NGC 2257 nằm ở bên ngoài Đám mây Magellan lớn (Large Magellanic Cloud – LMC), một thiên hà vệ tinh của ngân hà Milky Way.

Các chảo ăng ten của hệ thống kính thiên văn vô tuyến lớn nhất thế giới ALMA đặt ở cao nguyên Chajnantor. Bầu trời đêm trong veo giải thích vì sao Chile không chỉ là nơi các nhà khoa học chọn đặt ALMA, mà còn vài đài quan sát thiên văn khác. Ở tiền cảnh là một ăng ten ALMA đường kính 12m đang làm việc, nó sẽ đóng vai trò như những kính thiên văn khổng lồ.

ALMA Correlator (máy tương quan ALMA), một trong những siêu máy tính mạnh nhất thế giới được lắp đặt hoàn tất trên dãy núi Andes, miền Bắc Chile. Siêu máy tính này có hơn 134 triệu vi xử lý, tốc độ đạt 17 triệu tỷ phép tính/giây.

Các nhà khoa học làm việc tại trạm kiểm soát tín hiệu radio thiên văn thuộc dự án ALMA, ở cao nguyên Chajnantor, sa mạc Atacama, Chile, 01/10/2011.

Một trong những thiên hà xoắn ốc nổi tiếng nhất đó là Messier 104, hay còn được biết đến nhiều hơn với cái tên “Sombrero” (loại mũ phớt vành to) vì hình dáng đặc biệt của nó. Nó nằm về hướng chòm sao Virgo (Xử nữ), ở khoảng cách 30 triệu năm ánh sáng.

Ảnh ghép màu của tinh vân Horsehead (Đầu ngựa) và khu vực xung quanh nó. Bức ảnh này được ghép từ 3 ảnh khác nhau chụp bởi hệ thống FORS2 của kính thiên văn KUEYEN đường kính 8,2m ở Paranal, 01/02/2000.

Ảnh chụp bằng hệ thống kính thiên văn khảo sát VLT Surver Telescope (VST) cho thấy sự tương tác giữa các thiên hà thuộc cụm thiên hà trẻ Hercules.

Nơi ở dành cho các nhà thiên văn học của European Southern Observatory (Đài thiên văn ở Nam bán cầu của châu Âu) tại Đài thiên văn Cerro Paranal, ảnh chụp ngày 15/09/2008. Khu nhà này được xây thấp bên dưới mặt đất để giảm tối thiểu những tác động của môi trường và tránh các nguồn ánh sáng nhân tạo làm “ô nhiễm” bầu trời đêm. Đây cũng là một trong những nơi đã được dùng để quay bộ phim James Bond “Quantum of Solace” vào năm 2008.

Hồ bơi bên trong khu nhà ở dành cho các nhà thiên văn học của ESO tại Đài thiên văn Cerro Paranal, ảnh chụp 15/09/2008.

Ảnh chụp Hệ thống kính thiên văn ALMA trong quá trình xây dựng. Hệ thống ALMA gồm có 66 ăng ten, trong đó có một hàng chính bao gồm 50 ăng ten đường kính 12m, có thể trải dài trên khoảng cách từ 150m đến 16km. Bên cạnh dãy chính, còn có một dãy nhỏ, với 4 ăng ten 12m và 12 ăng ten 7m. Bằng cách sử dụng kỹ thuật giao thoa, ALMA sẽ trở thành một kính thiên văn khổng lồ, cho phép các nhà thiên văn học quan sát vũ trụ với độ nhạy và độ phân giải lớn chưa từng có.

Hoàng tử Tây Ban Nha Felipe và Vợ là công chúa Letizia đến thăm Đài thiên văn Paranal của ESO ở Cerro Paranal, 24/11/2011.

Máy quang phổ KMOS đang được kiểm tra tại trung tâm thiên văn UK ở Edinburg, trước khi nó được chuyển sang Chile để trở thành một thiết bị trong Kính thiên văn Very Large (VLT). Trong ảnh có thể thấy 24 cánh tay robot.

Phần đuôi của sao chổi McNaught tạo nên một hình ảnh đặc biệt trên hệ thống kính thiên văn VLT, 01/2007.

Các ăng ten thiên văn vô tuyến của dự án ALMA, trên cao nguyên Chajnantor, 01/10/2011.

Tấm gương phản chiếu lớn đường kính 8,2m của kính thiên văn Antu, thuộc hệ thống kính thiên văn Very Large của ESO được vệ sinh với bọt CO2. Các bọt khí CO2 nhỏ có nhiệt độ âm 80 độ C, khi chúng chạm vào mặt kính, vốn được giữ ở nhiệt độ phòng, sẽ tạo nên các vụ nổ rất nhỏ để tách bụi ra khỏi bề mặt kính. Bụi sau đó sẽ bay đi, và mặt kính sẽ trở nên sạch sẽ.

Ảnh ghép màu của thiên hà Centaurus A cho thấy các búp bức xạ và luồng phun phát ra từ lỗ đen ở trung tâm của thiên hà này. Centaurus A (còn gọi là Bán Nhân Mã A hay NGC 5128) là thiên hà thấu kính cách Trái Đất khoảng 11 triệu năm ánh sáng trong chòm sao Centaurus. Nó là một trong những thiên hà radio gần Trái Đất nhất, và nhân hoạt động của nó đã được các nhà thiên văn nghiên cứu kỹ lưỡng. Thiên hà này cũng là một thiên thể sáng thứ 5 trên bầu trời, khiến nó là một đối tượng lý tưởng của thiên văn nghiệp dư, mặc dù chỉ có thể nhìn thấy từ bán cầu bắc ở vĩ độ thấp và bán cầu nam.

Các Đài thiên văn dùng hệ thống ALMA đã phát hiện ra một cấu trúc xoắn ở vùng vật chất quan ngôi sao già R Sculptoris. Việc quan sát được sao kềnh đỏ R Sculptoris có ý nghĩa quan trọng với các nhà thiên văn vì lần đầu tiên họ nhìn thấy một ngôi sao đang ở giai đoạn tuổi già có các quầng khí bao quanh dạng hình xoắn ốc, trong khi quầng khí mà các ngôi sao khác bức xạ ra có dạng hình cầu. Lý giải nguyên nhân gây ra sự biến dạng cấu trúc vùng khí, nhóm nghiên cứu cho rằng đó là do ảnh hưởng hấp dẫn khi nó tương tác với một ngôi sao quay quanh R Sculptoris. Như vậy, R Sculptoris chỉ là một sao trong hệ sao đôi giống như nhiều cặp sao khác từng được phát hiện.

Bức ảnh ghép màu những vùng thấy được và cận hồng ngoại của tinh vân tối Barnard 68. Bức ảnh này thu được bởi kính thiên văn VLT ANTU đường kính 8,2m và thiết bị đa chế độ FORS1 vào tháng 03/1999.

Sa mạc Atacama cằn cỗi ở miền Bắc Chile, nơi lý tưởng cho các đài thiên văn.

Trên dãy núi Andes, Chile, cao 5.000m so với mặt nước biển, một trong những chiếc xe vận chuyển ăng ten khổng lồ của hệ thống kính thiên văn ALMA dừng lại giữa một cảnh tượng không ngờ - một lớp tuyết trắng mỏng phủ lên cao nguyên Chajnantor, một trong những nơi khô cằn nhất thế giới.

Các vệt sao trên kính thiên văn đường kính 3,6m của ESO, nơi chứa HARPS, kính thiên văn có độ chính xác cao và là một trong những thiết bị phục vụ việc tìm kiếm hành tinh mới đầu tiên của thế giới.

Hình ảnh khu vực hình thành sau 30 Doradus, hay còn gọi là tinh vân Tarantula. Ở lõi của nó tồn tại cụm sao đặc R136 (đường kính xấp xỉ 35 năm ánh sáng) cung cấp phần lớn năng lượng khiến tinh vân có thể được nhìn thấy. Khối lượngh ước tính của cụm sao này gấp 450,000 khối lượng mặt trời, cho thấy rằng chúng có khả năng sẽ trở thành cụm sao hình cầu trong tương lai. Bức ảnh hồng ngoại này được tạo ra bởi kính thiên văn khảo sát VISTA của ESO.

Thiên hà xoắn ốc NGC 1365 là một hòn đảo kì vĩ giữa vũ trụ bao la, rộng 200,000 năm ánh sáng và nằm cách Trái Đất khoảng 60 triệu năm ánh sáng về phía chòm sao Thiên Lô (Fornax), NGC 1365 chiếm vị trí chủ đạo trong cụm thiên hà Fornax. Bức ảnh này được tạo ra bằng việc kết hợp các quan sát được thực hiện qua 3 bộ lọc khác nhau với kính thiên văn Danish đường kính 1,5m tại ESO, ở Chile, 22/09/2010.

Công việc lắp ráp đang được tiến hành trên một trong những kính thiên văn vô tuyến đường kính 12m của ESO ở sa mạc Atacama, Chile.

Ngay khi mặt trời bắt đầu lặn trên sa mạc Atacama của Chile, kính thiên văn VLT của ESO lập tức thu thập những tia sáng từ xa trong vũ trụ. Nhiều quang tử thu được đã di chuyển quan hàng tỉ năm trong không gian trước khi đến với tấm gương phản chiếu của kính thiên văn.

Hình ảnh thiên thể Messier 78 thu được bằng cách sử dụng camera Wide Field Imager trên kính thiên văn MPG/ESO đường kính 2,2m tại Đài thiên văn La Silla, Chile.

Bức ảnh này cho thấy một tinh vân tối nơi các vì sao mới đang hình thành cùng với một cụm sao. Tinh vân tối này có tên Lupus 3 và nó nằm cách trái đất khoảng 600 năm ánh sáng trong chòm sao Scorpius.

Ảnh chụp từ trên không cho thấy sa mạc Atacama tuyệt đẹp quanh đài thiên văn ESO Paranal, nơi có những hệ thống kính thiên văn vô tuyến lớn nhất thế giới đang ngày đêm hoạt động để các nhà khoa học có thể hiểu rõ hơn về vũ trụ.

Nguồn: The Atlantic

Read more ...

Đo một siêu hố đen bằng cách kết hợp dữ liệu tia X

Lần đầu tiên, các nhà thiên văn đã đo được hoạt động xoay của một siêu hố đen bằng cách kết hợp dữ liệu tia X do các kinh thien van không gian XMM-Newton (tia X mềm) và NuSTAR (tia X cứng) thu được. Siêu hố đen nằm nằm ở trung tâm một ngân hà có tên NGC 1365 và được tím thấy khi đang xoay ở 84% tốc độ tối đa cho phép theo thuyết tương đối rộng hay nói cách khác rìa hố đen này đang xoay ở vận tốc bằng 84% vận tốc ánh sáng.
Các siêu hố đen là những chủ thể lớn nhất từng được biết đến với khối lượng gấp hàng triệu hoặc hàng tỉ lần so với khối lượng mặt trời. Các nhà thiên văn tin rằng hầu hết các ngân hà đều chứa 1 siêu hố đen ở trung tâm của chúng. Siêu hố đen được bao quanh bởi một đĩa bồi vật chất gồm bụi và khí, vật chất từ đây sẽ rơi vào bên trong hố đen.
Hầu hết các hố đen xoay đều có mô-men góc. Khi dải ngân hà đang xoay quanh hố đen, các vật chất di chuyển hướng về hố đen dưới tác động của lực hút mang mô-men góc đi theo hố đen. Mô-men góc này khiến không-thời gian xung quanh siêu hố đen xoay và sinh ra hiệu ứng kéo hệ quy chiếu (frame dragging). Ở đây có một tỉ lệ tối đa mà không-thời gian có thể xoay, tức là tốc độ tuyến tính của hiệu ứng kéo hệ quy chiếu phải bé hơn tốc độ ánh sáng. Tuy nhiên, điều này vẫn chưa được làm rõ và chúng ta thậm chí còn không biết các hố đen được hình thành như thế nào hay tạo sao siêu hố đen lại nằm ở trung tâm của các ngân hà.

May mắn là các nhà khoa học đã vừa phát triển một phương thức để tính tốc độ xoay của siêu hố đen. Tại khu vực gần siêu hố đen, đĩa bồi vật chất rất nóng (ảnh trên) và thải ra một lượng lớn tia X. Nói một cách cụ thể hơn là các tia X tích hợp với nguyên tử sắt bị kích thích có thể được nhìn thấy rất rõ ràng. Tuy nhiên, sự xuất hiện của chúng lại khá kì lạ. Chúng được trải trên một cự ly năng lượng rất rộng và sự phân bố của chúng nắm giữ những manh mối về tỉ lệ xoay của siêu hố đen.
Các tia X sắt được tạo ra bởi sự phát huỳnh quang gần rìa trong của đĩa bồi vật chất. Điều này có nghĩa nguồn tia X sắt đang di chuyển rất nhanh xung quanh siêu hố đen, do đó quang phổ của tia X sắt được phát tán tương ứng thuyết tương đối rộng theo hiệu ứng Doppler.
Các đặc điểm cấu trúc của quang phổ tia X sắt cho phép các nhà nghiên cứu xác định tốc độ xoay của siêu hố đen. Cường độ năng lượng tia X đã biến đổi trong khoảng giới hạn giữa 5 và 50 kiloelectron Volt (keV).Kính thiên văn vũ trụ XMM-Newton của ESA rất nhạy đối với tia X mềm (cường độ từ 1 đến 10 keV) nên có thể nhận biết quang phổ nhưng những dữ liệu bị giới hạn này lại thỏa mãn với nhiều lý giải, vì vậy tốc độ xoay của siêu hố đen không thể được xác định từ các phép đo vừa nêu.
NuSTAR của NASA là một kính thiên văn vũ trụ được phóng lên quỹ đạo vào giữa năm 2012. Với độ nhạy đối với mức năng lượng từ 6 đến 79 keV, NuSTAR có thể ghi lại hình ảnh của các vật thể tạo ra tia X ở các mức năng lượng lớn hơn so với các thế hệ kính thiên văn trước đây.

Một nhóm nghiên cứu quốc tế đã sử dụng NuSTAR để ghi lại một quang phổ của các tia X cứng liên kết với huỳnh quang của các nguyên tử sắt. Kết hợp với dữ liệu mới từ NuSTAR, các nhà thiên văn đã có thể tính ra mô-men góc của siêu hố đen tại ngân hà NGC 1365 phải có giá trị ít nhất là 84% so với giá trị tối đa, tương đương với tốc độ ánh sáng.
Phát hiện trên sẽ giúp các nhà thiên văn tìm hiểu sự tiến hóa của các hố đen và ngân hà.

Theo: Gizmag

Read more ...

Vũ trụ, con người và Tàu Kepler

Hồi tuần trước, NASA đã công bố tàu vũ trụ Kepler đã phát hiện ra 2 hệ sao mới cách chúng ta hàng nghìn năm ánh sáng. Bên trong 2 hệ sao này là 7 hành tinh mới được phát hiện và 3 trong số chúng nằm tại một vị trí lý tưởng đối với sao chủ khiến chúng không quá nóng hay quá lạnh để nước lỏng có thể tồn tại trên bề mặt. Đây là 1 trong 2 tiêu chuẩn để NASA cân nhắc về một hành tinh có thể cư trú và điều này có nghĩa về mặt lý thuyết, sẽ có 3 thế giới mới có thể hỗ trợ cho các loại hình của sự sống mà chúng ta đã thấy trên Trái Đất.

Trong một email gởi đến The Verge, Steve Howell - nhà khoa học quản lý sứ mạng Kepler nói: "Chúng tôi tin rằng nước lỏng là yếu tố cốt yếu để sự sống như con người có thể phát triển. Nhưng có rất nhiều dạng sự sống khác trên Trái Đất vẫn sinh sôi mà không cần đến nước lỏng." Theo Howell, trong thời gian tới, các nhà khoa học sẽ cố gắng sử dụng các công cụ khác để phát hiện ánh sáng phản chiều từ các hành tinh vừa khám phá và từ ánh sáng này, "chúng tôi có thể tìm ra những dấu hiệu của sự sống hay ít nhất là những dấu hiệu của các vật chất hỗ trợ cho sự sống như nước, CO2, v.v..".

Tuy nhiên, cho đến hiện tại thì tàu Kepler của NASA vẫn là công cụ tốt nhất mà chúng ta có trong việc tìm kiếm những nơi khác trong vũ trụ rộng lớn, đủ tương đồng với Trái Đất để sự sống có thể sinh sôi. Kepler là một tàu vũ trụ hình hộp không người lái, cao 4,5 m và được công ty Ball Aerospace chế tạo cho NASA. Nhiệm vụ của Kepler là chuyên đi "săn" các hành tinh khác nằm ngoài hệ Mặt Trời (exoplanet) bằng cách phát hiện những thay đổi bất thường dù là nhỏ nhất trong ánh sáng phát ra từ một sao khi một hành tinh bay ngang nó.

Công cụ đo sáng trên tàu Kepler.

Trang thiết bị chính của Kepler là một kính thiên văn đo sáng luôn hướng về một khu vực riêng biệt trong chòm sao Cygnus và Lyra, nơi có chứa hơn 100.000 ngôi sao và bay xung quanh chúng là vô vàn hành tinh, bao gồm cả một số ít hành tinh nằm ở vùng cư trú. Trên thực tế, kể từ khi được phóng vào quỹ đạo kéo dài của Trái Đất xung quanh Mặt Trời cách đây 4 năm, Kepler đã phát hiện ra 2740 hành tinh tiềm năng trong khu vực này và 122 trong số đó đã được xác nhận là các hành tinh sau khi được xem xét bằng nhiều công cụ khác nhau.

"Tính đến nay, đã có 122 hành tinh được xác nhận và chỉ 1 số ít nằm trong vùng cư trú của ngôi sao mà nó bay quanh, đó là chưa kể rất ít hành tinh trong số đó có bề mặt dạng rắn hay có thành phần chính là đá thay vì khí," Howell giải thích nhưng ông cũng bổ sung rằng có khoảng từ 60 đến 70 hành tinh có kích thước gần gấp đôi Trái Đất và chúng là những ứng cử viên lý tưởng cho sự sống.

Điều này dẫn đến một tiêu chuẩn quan trọng khác đối với các hành tinh ứng cử viên cho sự sống và cũng lý giải tại sao việc tìm kiếm các hành tinh có thể cư trú lại khó đến vậy. Đó là: Hành tinh cần phải có kích thước phù hợp. Nếu quá lớn (có khối lượng gấp 8 lần Trái Đất) thì trọng lực của hành tinh đủ mạnh để có thể giam giữ hydro và heli, biến nó thành một khối cầu khí khổng lồ, không có bề mặt để hỗ trợ cho sự tồn tại của nước lỏng. Nếu quá nhỏ (khối lượng bằng 1 nửa Trái Đất hoặc ít hơn), lực hút của hành tinh quá yếu để sở hữu một bầu khí quyển khiến nó không khác gì Mặt Trăng.

Tàu Kepler đã vừa phát hiện 7 hành tinh mới nhưng chỉ 3 trong số đó có kích thước lẫn vị trí phù hợp để sự sống có thể tồn tại. Một trong số các hành tinh, có tên gọi Kepler-62f có kích thước lớn hơn Trái Đất 40% và đây cũng là kích thước gần nhất từng được tìm thấy bởi một con tàu vũ trụ. Về tổng cộng, kể từ khi bắt đầu sứ mạng vào năm 2009, cộng với 3 hành tinh vừa phát hiện tuần trước thì Kepler mới chỉ tìm thấy 5 hành tinh hội đủ 2 yếu tố vừa nêu. Howell nói: "Những dự đoán tốt nhất của chúng tôi là các hành tinh được công bố hôm 18 tháng 4 vừa qua là những ứng cử viên sáng giá nhất và là những phát hiện gần nhất về một hành tinh giống Trái Đất tính đến thời điểm hiện tại."

Trường quan sát của Kepler trong 4 mùa xuân, hạ, thu, đông.

Mặc dù vậy, nhiệm vụ của Kepler vẫn chưa kết thúc. Con tàu được phóng với một sứ mạng kéo dài 3 năm rưỡi nhưng tính đến nay đã vượt quá 7 tháng. Kepler đã vấp phải một số trục trặc với các thành phần chuyển động, cụ thể là 4 bánh xe được dùng để định hướng tầm nhìn của kính thiên văn nhưng Howell và các nhà khoa học khác hy vọng rằng con tàu vẫn tiếp tục hoạt động trong khoảng thời gian gấp đôi vòng đời của nó. Howell nói: "Kepler có thể duy trì hoạt động thêm 4 năm nữa nếu như dự án tiếp tục được gây quỹ và con tàu cũng như các khí cụ tích hợp không bị hỏng hóc nghiêm trọng." NASA cũng cho rằng đây là một cơ hội đầu tốt và trong năm ngoái, cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ đã công bố hỗ trợ nguồn vốn cho sứ mạng Kepler đến hết năm 2016.

Với những gì Kepler mang lại cho chúng ta, Howell đưa ra lý luận: "Là con người, chúng ta luôn háo hức học hỏi nếu chúng ta chỉ có 1 mình. Chúng ta đã cô đơn ngay từ buổi mình binh và Kepler đang dần hé lộ một phần của thiên hà mà chúng ta đang sống để trả lời cho câu hỏi này. Mặc dù vẫn chưa rõ liệu có một hành tinh nào khác ngoài Thái Dương hệ tồn tại sự sống, nhưng chúng ta sẽ biết được tần số của các hành tinh nhỏ, nằm trong vùng cư trú. Và nếu tần số ngày một cao thì có vẻ như chúng ta phải chấp nhận với kết luận rằng chúng ta không đơn độc."

Theo: The Verge

Read more ...

Ảnh chụp bằng kính thiên văn

Anh Hiệp mua được cái kính thiên văn xịn hiệu Votex 85mm, có phóng đại từ 20x 40x 60x nữa, và cái chân máy Leica, thêm cái mount để gắn máy ảnh nữa mất khá nhiều thời gian để tập hợp một đám đồ đó lại 1 chỗ, em được mượn về chụp.
Quả thật lúc đầu em nghĩ nó đơn giản lắm, gắn vào là chụp thôi, nhưng có thử rồi mới biết mình còn gà lắm.
Đêm đầu tiên lấy ống về, em hăm hở gắn máy ảnh vào và...loay hoay gần 2 tiếng mà ko làm sao thấy được cái khỉ gì, sau mới ngộ ra là thậm chí xài cái kính và nhìn bằng mắt trần mình còn chưa rành, làm sao đòi gắn vào là chụp được, vậy là mày mò điều chỉnh tới lui, tạm thấy được hình, sau đó bỏ máy ảnh vào chụp, tấm hình đầu tiên thật là... thất vọng

Tấm hình đầu tiên chụp bằng kính

Tấm đầu tiên chỉ là 1 cái vòng tròn, hình bị viền tím nặng và không làm sao để đúng sáng được, em loay hoay cả tiếng mấy nữa thì cũng vậy, không làm sao khá hơn được.

Gắn 1 cái ống kính có tiêu cự xấp xỉ 2000mm, chỉ cần thở nhẹ là hình rung, thêm thay chưa biết gì mà đã ngông cuồng đòi chụp đêm liền, quả thật có hình còn là may!

Em đi ngủ khi trời gần 2g sáng, lòng ấm ức không lẽ mình không làm được?

Sáng nay em lại gắn vào chụp, và phát hiện ra những điều sau:
1. Nếu khép khẩu thì chỉ chụp được có 1 vòng tròn ở giữa hình, càng khép thì vòng tròn càng nhỏ, hèn gì tối qua em nghĩ chụp đêm là phải khép khẩu để phơi, nên tấm hình nào cũng chỉ thấy 1 cái chấm tròn ở giữa cái nền đen

2. Tạm thời em mở 2.8 để chụp, khi mở f2.8 thì lên trọn được tấm hình

3. Tối qua gắn mount chưa chính xác lắm

Loay hoay, em cũng đã biết cách chụp làm sao cho nó thấy trọn tấm hình

Tấm thứ 2, xấu kinh

Sau nhiều thử nghiệm, em tạm kết luận như sau:
1. Nên học và chụp thật nhiều ban ngày trước khi ngông cuồng đòi chụp ban đêm
2. Bắt buộc phải có remote và lật gương trước khi chụp
3. Chân máy a Hiệp rất mắc tiền nhưng vẫn rung lắm, chắc phải xài chân mắc hơn
Buổi chiều em chụp dc thêm vài tấm ông mặt trời, chỉ là tạm thôi, vì quanh em chả có gì để chụp cả



Thực ra chụp được ông mặt trời là nhờ có live view, vì nhìn vô ống ngắm cực lắm, mà thấy cũng không được gì, đinh ninh rằng vậy là mình biết chụp rồi, tối nay em dong kính đòi chụp sao, ai dè còn có vấn đề.
Số là lúc chiều nhờ có live view mà em vặn lấy nét được, ban đêm em quên mất vụ đó nên cứ nhìn bằng mắt xong thì gắn máy, mà không nhớ tới vụ là sau khi gắn máy ảnh vào thì sẽ lệch nét, cần phải lấy nét lại, vậy là đêm nay em chả chụp được gì, giờ chỉ có đợi trăng lên rồi chụp thôi.
Tạm thời em chỉ tạm biết chụp vật thể sáng, to, em chưa chụp đồ nhỏ được, cần rất nhiều thực tập nữa, xin hẹn anh chị em lần sau, em sẽ cập nhật tiếp bài này

Read more ...

Kính thiên văn hồng ngoại

Cuộc vui nào cũng sẽ kết thúc và vệ tinh quan sát thiên văn Herschel của cơ quan vũ trụ châu Âu ESA cũng không phải là ngoại lệ. Sau hơn 3 năm trên qũy đạo, con tàu với chiếc kính thiên văn hồng ngoại lớn nhất từng được phóng đã bắt đầu ngưng mọi hoạt động khoa học sau khi lượng heli lỏng cuối cùng dùng làm mát các trang thiết bị trên tàu cạn dần.
Được phóng bằng tên lửa Ariane 5 vào ngày 14 tháng 5 năm 2009 tại trung tâm không gian Guiana, trên đảo Guiana thuộc Pháp, Herschel được gởi đến một khu vực có tên gọi quỹ đạo Lissajous, cách Trái Đất 1,5 triệu km. Theo cơ học quỹ đạo thì Lissajous được xem là một quỹ đạo gần như tuần hoàn, trong đó một vật thể có thể bay xung quanh một điểm Lagrangian 2 (L2) của một hệ 3 vật thể mà không cần đến bất cứ lực đẩy nào. Bản thân điểm Lagrangian 2 (L2) là một trong 5 vị trí trong không gian liên hành tinh nơi một vật thể nhỏ chỉ bị ảnh hưởng bởi lực hấp dẫn về lý thuyết có thể đứng yên so với 2 vật thể lớn hơn, ở đây là Trái Đất và Mặt Trời.
Vệ tinh Herschel có tổng trọng lượng 3,3 tấn, được trang bị một kính thiên văn Ritchey-Chrétien (RC) có đường kính khẩu độ 3,5 m, chiều dài tiêu cự 28,5 m và hoạt động trên các bước sóng hồng ngoại xa và bước sóng dưới mm từ 60 đến 670 µm.

Kính thiên văn trên Herschel.

Các trang thiết bị chính của Herschel bao gồm một bộ tạo phách heterodyne cho sóng hồng ngoại xa (HIFI) - đây là một phổ kế heterodyne phân giải siêu cao hoạt động trên 7 băng tầng bao phủ các bước sóng hồng ngoại giữa 157 và 625 µm. Tiếp theo là máy đo phổ và camera tách sóng (PACS) và cuối cùng là bộ thu nhận ảnh hóa quang phổ và trắc quang (SPIRE) chứa thêm một camera và một phổ kế hoạt động ở các băng tầng hồng ngoại khác so với SPIRE.

Cả 3 thiết bị này đều cần được làm lạnh ở nhiệt độ - 271 độ C trong một máy tạo siêu hàn chứa 2367 lít heli siêu lỏng, chiếm gần 10% trọng lượng ban đầu của con tàu. Bên cạnh heli lỏng, các tấm pin quang điện trên Herschel cũng tạo nên bóng râm góp phần làm mát. Tuy nhiên, có một nghịch lý không gian là ngay cả khi Mặt Trời có thể nhanh chóng đưa nhiệt độ của một vật thể lên trên nhiệt độ sôi, việc đưa vật thể vào bóng râm có thể khiến nhiệt độ hạ xuống dưới 0 hàng trăm độ nhưng vẫn chưa đủ để làm lạnh các thiết bị tích hợp trên Herschel.

Các nhà khoa học dự đoán heli trên tàu sẽ dần bốc hơi và cuối cùng lượng heli còn lại đã cạn kiệt vào hôm qua (29 tháng 4), ngay khi Herschel bắt đầu hoạt động giao tiếp thường nhật với một trạm kiểm soát mặt đất ở Tây Úc. Dấu hiệu "hấp hối" của con tàu xuất hiện trên tất cả các thiết bị và chúng nhanh chóng ngưng hoạt động.

Mục tiêu hàng đầu của kính thiên văn trên Herschel là nghiên cứu sự hình thành của các ngôi sao trong thiên hà của chúng ta và bên ngoài giới hạn quan sát tại các ngóc ngách thấy được của vũ trụ có từ 14 tỉ năm trước. Bên cạnh hoạt động khảo sát hàng ngàn thiên hà, Herschel cũng được sử dụng để tìm hiểu về sự ra đời của các hành tinh trong các hệ sao gần Trái Đất, phân tử trong không gian liên sao, thiên thạch và sao chổi trong Thái Dương hệ.

Theo ESA, Herschel đã thực hiện rất tốt nhiệm vụ của mình. "Herschel đã vượt quá mọi sự kỳ vọng, mang lại cho chúng ta một kho tàng dữ liệu đáng kinh ngạc mà sẽ khiến giới thiên văn bận rộn trong nhiều năm tới," giáo sư Alvaro Giménez Cañete, giám đốc bộ phận khoa học và khám phá bằng robot của ESA cho biết.

Đám mây phân tử Rosette được chụp bởi Herschel.

Trong số các thành tựu đạt được, Herschel đã đưa ra bằng chứng cho thấy các thiên hà trong hàng tỉ năm đầu tiên của vũ trụ mang lại nhiều sao hơn so với những suy nghĩ trước đây đồng thời gợi ý rằng các các siêu hố đen có thể ảnh hưởng đến sự hình thành sao bằng việc loại bỏ khí từ các thiên hà bởi áp lực bức xạ. Herschel cũng nghiên cứu về hiện tượng vành đai mảnh vụn bao quanh sao Formalhaut, giống với vành đai Kuiper Belt của hệ Mặt Trời và cung cấp nhiều manh mối về sự hình thành của các hành tinh hay nghiên cứu về tinh vân và các đĩa bụi xung quanh các tiền sao (protostar) cho thấy sự tồn tại của một lượng nước lớn gấp hàng triệu lần lượng nước trong các đại dương của Trái Đất.
Nhà khoa học Göran Pilbratt thuộc dự án Herschel của ESA cho biết: "Hershel đã cho chúng tôi một cái nhìn mới về những góc khuất của vũ trụ, chỉ cho chúng tôi một quá trình chưa từng thấy trước đó về sự hình thành của sao và thiên hà, và cho phép chúng tôi theo dõi sự tồn tại của nước xuyên suốt vũ trụ từ các đám mây phân tử cho đến các ngôi sao vừa hình thành, đĩa bồi hành tinh và đuôi sao chổi."
Herschel đã gởi về hơn 35.000 lượt quan sát khoa học, với hơn 25.000 giờ dữ liệu từ 600 chương trình quan sát và 2000 giờ hiệu chỉnh. Theo ESA, đây là một kho dữ liệu rất lớn, tạo tiền đề cho nhiều khám phá mới trong thời gian tới. Hiện tại, Hershel vẫn sẽ giữ liên lạc với Trái Đất trong vài tuần nữa cho đến khi ESA hoàn tất công tác kiểm tra con tàu. Sau đó, Herschel sẽ được đẩy tới một khu vực quỹ đạo ổn định xung quanh Mặt Trời, nơi nó sẽ yên nghỉ vĩnh viễn.

Xem thêm : http://vgl.com.vn/kinh-thien-van/

Read more ...

Dự kiến kính viễn vọng tư nhân sẽ hoạt động vào năm 2017

Kính viễn vọng không gian xây dựng bằng nguồn vốn tư nhân đầu tiên trên thế giới, với mục tiêu khám phá 500.000 tiểu hành tinh gần trái đất, dự kiến sẽ triển khai vào 2017.

Hình minh họa vị trí của kính thiên văn Sentinel trên quỹ đạo của sao Kim. Ảnh: B612.

Nhóm các nhà khoa học dự án Sentinel cho biết, các công việc chuẩn bị cho kính thiên văn Sentinel, dự án được tài trợ bởi quỹ phi lợi nhuận B612 và đối tác Ball Aerospace, đang triển khai liên tục và thống nhất.

Dự án trên phát triển kính viễn vọng siêu nhạy đặt trên quỹ đạo quanh mặt trời, mục đích tạo ra bản đồ toàn diện đầu tiên về hệ mặt trời. Bản đồ này sẽ cung cấp hình ảnh hiện tại, tương lai và đường đi của các vật thể gần trái đất, tạo điều kiện thuận lợi bảo vệ trái đất khỏi tác động của thiên thạch. Bản đồ cũng cho phép giới khoa học xác định các tiểu hành tinh nguy hiểm trước khi chúng gây ảnh hưởng cho trái đất trước hàng thập kỷ.

Space dẫn lời trưởng nhóm dự án, ông Tom Gavin nói: “Đây là cột mốc quan trọng trong sự phát triển Sentinel. Ball Aerospace đã thông qua hàng loạt các thiết kế và lên kế hoạch làm việc chi tiết cho dự án”.

Ông Ed Lu, chủ tịch và giám đốc điều hành quỹ B612 nhận định, kế hoạch Sentinel là khả thi với cơ hội thành công cao.

Theo kế hoạch, quỹ B612 đưa kính thiên văn Sentinel hoạt động năm 2017 và đặt các thiết bị hỗ trợ gần quỹ đạo sao Kim. Sentinel sẽ quan sát vũ trụ từ vị trí đó, theo dõi hành tinh gần trái đất mà không cần phải áp dụng các biện pháp chống lóa do ánh sáng mặt trời gây ra. Ánh sáng mặt trời thường là một trở ngại lớn với các thiết bị tìm kiếm các tiểu hành tinh gần trái đất.

Mắt hồng ngoại của kính viễn vọng có thể quan sát khoảng 500.000 tiểu hành tinh gần trái đất trong gần 6 năm hoạt động. Đây sẽ là kỳ tích, vì cho đến nay, các nhà nghiên cứu mới chỉ phát hiện 10.000 tiểu hành tinh.

Các nhà quản lý của quỹ B612 chưa đưa ra con số chính xác về chi phí cho dự án Sentinel. Nhưng theo ông Ed Lu, con số có thể vào khoảng vài trăm triệu USD.

Read more ...

Đưa kính viễn vọng vào không gian

Kính viễn vọng có thể được đưa vào không gian bằng một quả bóng khổng lồ để tiết kiệm chi phí.

Hình mô phỏng bóng bay khổng lồ kèm theo vệ tinh nhằm giảm chi phí. Ảnh: NASA/Columbia Scientific Balloon Facility.

Tại một cuộc trò chuyện trong lễ hội ý tưởng Aspen ở Mỹ, nhà vật lý Richard Massey chia sẻ ý kiến của ông về các thiết bị sẽ mở rộng tầm nhìn của con người trong tương lai, bằng thí nghiệm đưa kính quan sát vào không gian qua bầu khí quyển của trái đất bằng bóng bay.

Dự án trên được nhóm nghiên cứu đặt tên là HALO, gồm việc thả một quả bong bóng công nghệ cao đến tầng cao nhất của khí quyển, kèm theo đó là một kính thiên văn treo lơ lửng phía dưới.

Mục tiêu của dự án là xem xét độ cao tối đa mà quả bóng bay đạt được. Theo ông Massey thì quả bóng có thể đưa được kính quan sát vào không gian có kích thước bằng sân bóng đá.

Nghiên cứu trên nhằm tiến tới việc giảm chi phí cho việc đưa các kính viễn vọng vào vũ trụ trong tương lai. Hiện kính viễn vọng Hubbles và Chandras là hai công cụ chính để thu thập dữ liệu đắt giá về vũ trụ xa xôi, nhưng hai kính viễn vọng đều là khá đắt tiền.

Kính viễn vọng Hubbles được phóng lên quỹ đạo vào năm 1990 với chi phí 2,5 triệu USD, còn kính Chandra vào vũ trụ năm 1999.

Theo: vnexpress.net

Read more ...